Türk annesinin, nenesinin, çay ocağının sözleri — psikolog gözüyle.
Sözlükte “ahlak kurallarına aykırı, utanılacak durum” demek; halk dilinde ise “utanmalısın” anlamına geliyor. Aynı söz, iki ayrı kapı.
TDK tanımı
ahlak kurallarına aykırı, utanılacak durum
Halk dilinde
utanmalısın
Kim söyler
anneanne, babaanne, komşu, uzak akraba, toplumsal göz.
Çocuğa ne öğretir
Açıklamadan utan, tarif edilmeden suçlu hisset. Çocuk şunları içselleştirir: "beni izliyorlar", "yanlış olan benim", "görünmemeliyim", "varlığım sorgulanır".
Klinik bakış
Türkçenin en kısa süper-ego cümlesi. Utanç, kimlikle birleşir. Neyin ayıp olduğu hiç tanımlanmaz, ama çocuk yanlış olduğunu öğrenir.
Yerine ne denebilir
Bunun yerine, "Şu şöyle olsa daha iyi." Davranışı tanımla, çocuğun kendini değil.
—
Psikologhane
3 dakika okuma · 01 Haz 2026