Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağında sık görülen ve dikkat, dürtüsellik ve hareketlilik alanlarında zorluklarla kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. DEHB yalnızca “yaramazlık” ya da “isteksizlik” olarak değerlendirilmemeli; çocuğun akademik, sosyal ve duygusal gelişimini etkileyebilen çok boyutlu bir durum olarak ele alınmalıdır. DEHB’nin Temel Belirtileri DEHB belirtileri genel olarak üç ana başlık altında incelenir:
1. Dikkat Eksikliği
Dikkatini sürdürmekte zorlanma
Detayları kaçırma, sık hata yapma
Yönergeleri takip etmekte güçlük
Ödev ve sorumlulukları tamamlayamama
Eşyalarını sık kaybetme
2. Hiperaktivite
Yerinde duramama, sürekli hareket halinde olma
Uygun olmayan ortamlarda koşma veya tırmanma
Aşırı konuşma
3. Dürtüsellik
Sırasını bekleyememe
Sorular tamamlanmadan cevap verme
Başkalarının sözünü kesme
Her çocukta bu belirtiler aynı düzeyde görülmeyebilir.
DEHB; dikkat eksikliği baskın, hiperaktivite-dürtüsellik baskın ya da birleşik tip olarak farklı şekillerde ortaya çıkabilir.
DEHB Tanısı Nasıl Değerlendirilir?
DEHB tanısı tek bir testle konulmaz. Sağlıklı bir değerlendirme süreci; Klinik görüşmeler, Aile ve öğretmenlerden alınan bilgiler, Standart ölçekler ve objektif testler birlikte ele alınarak yürütülür. Belirtilerin birden fazla ortamda (ev, okul, sosyal çevre) görülmesi ve çocuğun işlevselliğini etkilemesi tanı açısından önemli bir kriterdir.
DEHB’de Erken Müdahalenin Önemi
Erken dönemde fark edilen ve uygun şekilde desteklenen çocuklarda:
Akademik başarısızlık riski azalır
Özgüven gelişimi desteklenir
Davranışsal ve duygusal zorluklar daha sağlıklı yönetilebilir
DEHB, doğru yaklaşımlar ve destekleyici müdahalelerle çocuğun potansiyelini gerçekleştirmesine engel olmak zorunda değildir.
Ailelere Öneriler
Çocuğun davranışlarını etiketlemekten kaçının
Net, kısa ve anlaşılır yönergeler verin
Rutin ve yapılandırılmış bir günlük plan oluşturun
Olumlu davranışları fark edip pekiştirin
Gerektiğinde bir uzmandan destek almaktan çekinmeyin
DEHB, çocuğun isteğiyle ortaya çıkan bir durum değildir. Sabır, anlayış ve bilimsel temelli destekle çocukların güçlü yönlerini ortaya çıkarmak mümkündür. Doğru değerlendirme ve psikoeğitim süreci, hem çocuk hem de aile için yol gösterici bir rehber niteliği taşır.
